Güvenç Abdal, Alevilik Hakkında Ayrıntılı Bilgi ve Bilinmeyenler

           Anadolu Alevi inancında 12  Imamlar önemli bir yere sahiptir. Alevilik çeşitli inaç ve dinlerin köklü bir sentezi olmasına rağmen ismini 15. ve 16. yüzyılda birinci imam olan ve Islam dininde de peygamberden sonra en çok tartışılan şahsiyeti Hz. Ali’den alır. Dürüstlüğü, doğruluğu, cömertliği, yardımsever, hoşgörülü ve ezilenden yana oluşu Anadolu Aleviliğini etkilemiş; nerdeyse bütün bir inanç sistemi onun adıyla anılır olmuştur.

            Aleviliğin 12 Imamla organik bir bağının olmamasına nazaran çeşitli tarikatlar ve ocaklar kendilerini bu soya dahil etmişlerdir. Anadoluda yapılan Cemler 12 Imamı temsilen 12 Hizmetler biçiminde tertiplenmiştir.  Özellikle 15. yüzyıldan sonra gelen büyük Alevi ozanları 12 Imam ve Ehlibeyt sevgisini Alevi inancının içine oya gibi nakış nakış işlemişlerdir. 

           Arap soyundan olmalarına rağmen 12 Imam ve Ehlibeyte duyulan muhabbet ve sevgi daha çok şeriat bağlamında değil, mistik  ( tasavvuf ) boyutuyladır. Hz. Ali’nin Islam içerisinde bir muhalefet olarak ortaya çıkması ve bu yüzden büyük zulümlere uğraması Anadolu Alevilerini derinden etkilemiştir. Çoğu zaman da Anadolu Alevileri Hz Ali’nin kaderinde kendi kaderlerini görmekteydiler.

            Islamın Hz. Ali yanlısı yorumu olarak ortaya çıkan şiilik, esasen Farsi kültürün Arap kültürüne karşı duyduğu bir tepkinin ürünüdür. Ancak Anadolu Aleviliğinden en az sünni Islam kadar uzaktır. Ortodoks Islamın bütün kuralları (oruç, namaz, zekat, hac vs) şiiler için de, küçük ayrıntılar dışında hemen hemen aynıdır. 12 Imamların kutsallığı ve yüceliği inancı dışında hiç bir benzerlik yoktur. şiilikte, cem, semah, duaz imam ya da musahipik gibi dinsel törenler ve inanç kalıpları yoktur.

            Alevilik kulaktan kulağa, dilden dile aktarılarak bu günlere geldiği için tabiatıyla 12  Imamlar hakkında anlatılanlar da kaynaktan çok söylenceye dayanmaktadır.

            Bilgilerin kulaktan kulağa dağılarak yayıldığı toplum strüktüründen, yazınsal alana geçmekte olan Aleviler de diğer toplumlar gibi kendi kültürel ve inançsal tarihini kayda geçmek durumundadır 12 Imamları düşsel kişilikleriyle değil de, tarihsel kişilikleriyle tanımak istedik ve  bu vesileyle bir takım bilgiler edindik, bu bilgileri sizlerle paylaşmak istiyoruz.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kaynakça: Bektaşi Gülleri/ Cahit Öztelli

                  Oniki Imam/ Abdulbaki Gölpınarlı